HET GROOTOUDERBOEK

EEN BOEK VOL HERINNERINGEN

Dit is een vragenlijst voor, van en over grootouders. Grootouders kunnen aan de hand van voorgedrukte vragen een beeld geven van hun jeugd, hún ouders, hún leven. Op die manier kunnen zij een boek maken als blijvende herinnering om aan hun kleinkinderen te geven.

De meeste grootouders hebben zich waarschijnlijk al jaren niet meer met de kindertijd beziggehouden, en als ze dat al deden, dan zijn ze er van uitgegaan dat jonge mensen weinig tot geen belangstelling zouden hebben voor hun wederwaardigheden. Dat blijkt niet zo te zijn.
Kleinkinderen hebben er behoefte aan meer te weten over hun afkomst, hun wortels. Je moet je eens de vreugde van een jong meisje voorstellen als zij erachter komt dat haar overgrootmoeder in háár tienerjaren ook zo van dichten hield.
Of de opwinding van een voetballertje als die hoort dat zijn opa ook zo'n hard schot in zijn linkerbeen had.
Maar ook droevige of pijnlijke herinneringen kunnen van veel waarde zijn voor de komende generaties.
Grootouders wonen vaak niet in de buurt van hun kleinkinderen, en hebben daarom weinig regelmatig contact.
In zo’n geval kan een geschreven verslag er misschien voor zorgen dat de verhoudingen wat inniger worden.

Deze lijst is bestemd om te worden ingevuld door een opa of een oma en is samengesteld uit het Grootouderboek (Van Holkema & Warendorf 1989) en een lijst met vragen voor een ouder- of grootouderinterview, gemaakt door Terry Mason (TMASON@lundy.niagarac.on.ca). De vragen die erin staan kunnen helpen om alles wat, u belangrijk vindt over te brengen. Wat u niet weet, of zich niet meer herinnert, hoeft u natuurlijk niet te beantwoorden. En wilt u meer vertellen dan wordt gevraagd dan is daarvoor aan het einde van het boek ruimte open gelaten.

Als u in dit boek gaat schrijven, probeer dan uw gedachten uit de pen te laten vloeien.
Wees niet krampachtig, en maak u niet druk om de stijl.
Wat u te vertellen hebt over uw familie is belangrijker dan uw schrijfstijl.
Probeert u niet te beperken tot alleen mooie van wijsheid getuigende, of gelukkige herinneringen.
Het gaat per slot van rekening om het totaal van uw levenservaringen.

U kunt er ten slotte van overtuigd zijn dat wat u overbrengt op de hiernavolgende bladzijden tot in lengte van dagen zal worden gewaardeerd door diegene die dit geschenk ontvangt.
Het zal een blijvende en waardevolle herinnering zijn.

HET OUDERINTERVIEW

Mocht u deze vragenlijst als ouderinterview willen gebruiken, is het belangrijk goed van te voren de lijst te bestuderen en te schiften wat niet van toepassing is. Omdat het een zeer lijvige lijst met vragen is en het interview vele uren in beslag kan gaan nemen, is het van belang om prioriteiten in de lijst aan te brengen. Streep die vragen aan waar u speciaal in geïnteresseerd bent en bewaar andere vragen eventueel voor later. Voor een goede opbouw in zo’n vraaggesprek, kan het behulpzaam zijn om te beginnen met wat meer materiële en feitelijke vragen, die gevolgd worden door de wat meer emotionele en inhoudelijke vragen. Geef uw ouder expliciet toestemming om bepaalde zaken niet te hoeven zeggen of te hoeven weten. Het mooiste is om het interview in twee delen te laten plaats vinden. Meestal komt er na een eerste gesprek van alles boven, zodat een tweede gesprek soms zeer zinnig is, mocht dat mogelijk zijn. Mocht uw ouder alleen een eenmalig gesprek toegezegd hebben in verband met vermoeidheid of moeilijkheid die hij of zij verwacht, is het misschien zinnig om opnameapparatuur mee te nemen, waarvoor u uiteraard eerst toestemming moet vragen. Veel succes!

INHOUD

I. Uw afkomst
II. Uw kindertijd
III. De tienerjaren
IV. Familietradities en feestdagen
V. Uw leven vóór uw huwelijk
VI. Uw huwelijk
VII Grote gebeurtenissen in uw leven
VIII. Uw gedachten en gevoelens
IX. Over uw kinderen en kleinkinderen

I. UW AFKOMST

Waar, wanneer en onder welke omstandigheden (ziekenhuis, thuis bijvoorbeeld) bent u geboren?
Welke namen kreeg u? Bent u naar iemand vernoemd?
Hoe heetten uw ouders, uit welke streek of plaats waren ze afkomstig en wat was hun beroep?
Had u broers en zusters
(schrijf ze op in de volgorde van hun geboorte en vergeet niet melding te maken van doodgeboren en jong gestorven kinderen).
Wat was uw plaats in het gezin?(oudste, jongste,etc.)
Hoe was uw relatie met ieder van hen?
Hoe waren de ideeën over de verschillen tussen jongens en meisjes bij uw ouders?
Bent u opgevoed door uw ouders?
Hoe waren uw vader en moeder?
Wat vond u leuk om te doen met iedere ouder.
Voelde u zich dichter bij één van je ouders? Zo ja, waarom?
Wat bewonderde u in iedere ouder?
Was het gezellig thuis? Werden er spelletjes gedaan, voorgelezen, muziek gemaakt?
Waren uw ouders streng?
Ging u met het gezin wel eens een dagje uit? Hoe? Waarheen?
Welke rol speelde godsdienst in het gezinsleven? Met welke frequentie?
Heeft u familie een speciale achtergrond of speciale tradities?
Zijn er speciale feesten , rituelen, bijnamen of favoriete gezegdes of uitspraken die u zich herinnert?
Waar genoot u het meest van om te doen als gezin?
Waren uw ouders arm of rijk? Heeft dit voor u een rol gespeeld?
Hebt u uw grootouders gekend? Kwamen ze bij u thuis en ging u er wel eens logeren? Waar woonden ze en wat was hun beroep?
Wat herinnert u zich van uw grootouders? Wat voor verhalen hebt u over hen gehoord?
Wat vertelde uw vader en moeder u over hun eigen kindertijd?
Had uw vader of moeder een speciale of aparte hobby? Talent? Of een speciale sociale bijdrage?
Wat was het beroep van uw vader en van uw moeder? Hadden ze financiële zekerheden?
Had u ook ‘speciale’ ooms en tantes?
Herinnert u zich hoogtepunten uit het gezinsleven?
Dieptepunten?
Vakanties met het hele gezin?

II. UW KINDERTIJD (2-12 JAAR)

Waar woonde u in uw kinderjaren? Weet u nog veel van dat huis? Bestaat het nog? Is de omgeving erg veranderd?
Hebt u in verschillende huizen gewoond? Hoe was het in elk huis en wat voor dingen herinnert u zich uit bepaalde kamers?
Hoe vond u de buurten / omgeving waar u woonde?
Was u familie verschillend van de buren?
Wie waren uw vrienden als kind en wat deed u met hen?
Waren er in die tijd nog dienstmeisjes of ander huishoudelijk personeel?
Wat waren de verantwoordelijkheden die u had als kind?
Had u een huisdier? Vertelt u er wat over?
Had u een tuin(tje)?
Hoe was in uw huis de verwarming, verlichting, het toilet, badgelegenheid?
Hoe werd de was gedaan, het huis schoongemaakt? Hoe werden de boodschappen gedaan?
Waren er in die tijd ziekten die er nu (haast) niet meer zijn?
Wat voor speelgoed had u?
Wat speelde u met andere kinderen op straat?
Weet u nog iets over de rol die de radio in uw leven speelde vóór er TV kwam?
Heeft u speciale verhalen over uw babytijd gehoord?
Bent u op een kleuterschool geweest? Hoe ging het daar toe?
Hoe was uw lagere school? Leerde u daar al een vreemde taal?
Welke middelbare opleiding hebt u gehad? Waren uw schoolervaringen herinneringswaardig?
Welke vakken / onderwerpen vond u het leukst?
Wilt u de school omschrijven waar u heen ging?
Had uw klasgenoten met een zelfde soort achtergrond?
Werden jongens en meisjes verschillend behandeld / benaderd?
Hoe ging u naar school?
Deed u aan sport?
Las u veel? Wat was uw lievelingsboek? En wat was uw lievelingsverhaal?
Ging u wel eens met vakantie?
Wanneer hebt u voor het eerst de zee gezien?
Wanneer bent u voor het eerst in het buitenland geweest?
Wanneer en hoe hebt u leren zwemmen?
Hoe hebt u leren fietsen en wanneer kreeg u uw eerste fiets?
Waar en hoe hebt u leren schaatsenrijden?
Wat wilde u worden toen u klein was?
En wat wilden uw ouders dat u zou worden?
Kunt u zich nog herinneren wat bepaalde zaken kostten?
- Kleding
- Voedsel/snoep
- Bioscoop
- Speelgoed
- Postzegels
- Andere dingen:
Wat was u gelukkigste tijd als kind?
Wat was u verdrietigste tijd als kind?

III. DE TIENERJAREN (10-20 JAAR)

Welke taken had u thuis? Waren er bijzonder karweitjes die u moest doen?
Kreeg u zakgeld? Waar ging dat meestal aan op?
Van welke vervoermiddelen werd er bij u thuis gebruik gemaakt?
Hebt u voortgezet onderwijs gevolgd en hoe lang?
Welke vakken vond u het leukst? En waren er vakken waar u een hekel aan had?
Hebt u op school of thuis seksuele voorlichting gehad?
Deed u aan sport?
Speelde u een muziekinstrument? Waarom juist dat instrument?
Deed u wel eens mee in toneelstukjes of muziekuitvoeringen?
Was er dan veel publiek?
Was u lid van een club? Wat voor een club was dat?
Welke liedjes waren er populair?
Zat u op dansles? Welke dans was er in?
Hoe was u gekleed? Verschilde die kleding veel van wat de jonge mensen tegenwoordig dragen?
Waren er mensen of zaken die van invloed waren op uw denken en handelen indertijd? Waarom?
Kon u als tiener opschieten met uw ouders?
Hoe gingen jongens en meisjes met elkaar om?

IV. FAMILIETRADITIES EN FEESTDAGEN

Werd er bij u thuis Sinterklaas, Kerstmis, Oud en Nieuw gevierd? Hoe?
Waren er nog andere rituelen die u zich herinnert?
Hoe werden verjaardagen gevierd?
Herinnert u zich nog iets van de cadeautjes waar u erg blij mee was?
Werden er nog andere (kerkelijke) gedenkdagen bij u thuis gevierd?
Waren die belangrijk voor het gezinsleven? Denk daarbij aan eten dat werd opgediend, muziek, voorlezen uit de bijbel of uit een ander boek, enz
Welke andere familietradities hadden een bijzondere betekenis voor u?

V. UW LEVEN VÓÓR UW HUWELIJK

Wanneer hebt u uw beroepsopleiding voltooid?
Wanneer bent u zelfstandig gaan wonen?
Hoe en wanneer kreeg u uw eerste baan? Wat hield het werk in?
Was uw salaris groot genoeg om van te leven? Hoe ging dat in die tijd als je niet genoeg verdiende om rond te kunnen komen?
Wat was de leukste baan die u hebt gehad? Wat was de vervelendste?
Als u keuze had uit elke baan in de wereld, welke baan zou u, terugkijkend, dan gekozen hebben?
Hoe is het verder gegaan met uw 'carrière'?
Hoe zag uw leven er toen uit? Had u vrienden en vriendinnen? Hoe ging u met elkaar om?
Wie was uw eerste liefde? Wat was hij/zij voor iemand?
Hoeveel liefdes heeft u gehad?
Hoe was de seksuele moraal in uw tijd?

VI. UW HUWELIJK

Waar en hoe ontmoette u opa/oma voor het eerst?
Hoe oud was u toen u elkaar ontmoette?
Werd u meteen verliefd op elkaar? Door welke eigenschappen van de ander?
Wat vond u leuk om samen te doen? Wat herinnert u zich nog goed van uw verkeringstijd?
Wat herinnert u zich van uw familie rond de tijd dat u ging trouwen?
Werd er aan de ouders van de bruid om de hand van hun dochter gevraagd? Hoe ging dat?
Waar en wanneer werd het huwelijk voltrokken? Hoe oud was u toen?
Wat droeg u bij die gelegenheid?
Vertelt u eens iets over uw trouwdag
Hebt u een huwelijksreis gemaakt?
Hoe vond u het om getrouwd te zijn?
Wanneer hebt u uw eerste kind gekregen?
Kunt u iets vertellen over de geboorte van mijn vader/moeder?
Vertel eens een leuk verhaal – of misschien wel twee - over uw levenspartner.
Bent u vaker getrouwd? Wanneer en met wie?
Zo ja, hoe was het om in de nieuwe relatie om te gaan met wederzijdse kinderen?
Het waren andere tijden…. Wat herinnert u zich van:
- amusement:
- speelgoed:
- winkelen
- vervoer:
- geld/economie:
- arbeid:
- koken:
- kinderen grootbrengen:
Wat hebben we nu wel en toen niet?
Wat hadden we toen nog wel, en nu niet meer?

VII. GROTE GEBEURTENISSEN IN UW LEVEN…..

Hebt u nog herinneringen aan de eerste wereldoorlog? Aan de distributie? De Spaanse griep?
Hebt u nog herinneringen aan de jaren dertig, de crisisjaren?
Het u herinneringen aan:
Het uitbreken van de tweede wereldoorlog?
Het bombardement van Rotterdam? De capitulatie?
De jodenvervolging?
De hongerwinter?
Gebeurtenissen en avonturen in de bezettingstijd?
De bevrijding?
Andere belangrijke gebeurtenissen in Nederland, in de wereld?
Hebt u de watersnoodramp van 1953 meegemaakt?
Waar hebt u als volwassene gewoond? Waar hebt u met het meeste plezier gewoond en waarom?
Wat was de grootste reis die u als volwassene ondernomen heeft? Waar ging de reis naar toe, wanneer was het, en met wie heeft u gereisd?
Bent u in militaire dienst geweest? Misschien was u zelfs betrokken bij oorlogshandelingen? Wanneer was dat en waar?
Als we de school buiten beschouwing laten, wat is dan het belangrijkste dat u geleerd heeft?
Bent u ooit in het ziekenhuis opgenomen, en waarvoor dan wel?
Zijn er bepaalde ziektes of kwalen die veel in de familie voorkomen?
Wat voor werkzaamheden heeft u zoal in uw leven verricht? Betaald? Onbetaald?
Hoe besteedde u uw vrije tijd? Had u speciale hobby’s?
Hebt u ooit een verzameling aangelegd? (bijvoorbeeld postzegels, munten, suikerzakjes)
Zijn er bepaalde erfstukken die al generaties lang in uw familie worden doorgegeven?
Hebt u ooit een bekende persoonlijkheid ontmoet?
Welke belangrijke vindingen zijn tijdens uw leven tot wasdom gekomen? (Bijvoorbeeld televisie of de computer)
Welke medische of wetenschappelijke ontdekking tijdens uw leven heeft op u de meeste indruk gemaakt?
Bent u in uw leven politiek actief geweest? Voor welke partij?
Is er een periode in uw leven waar u met buitengewoon veel genoegen op terugkijkt? Wat was er zo bijzonder aan die tijd?

VIII. UW GEDACHTEN EN GEVOELENS

Kunt u beschrijven wat voor iemand u bent? En wat zijn uw speciale / bijzondere karaktertrekken?
Bent u nog dezelfde persoon als twintig jaar geleden? En tien jaar geleden?
Zijn er dingen, mensen of ervaringen die uw leven enorm beïnvloed hebben, veranderd hebben?
(bijv.een bepaald boek,'n bepaalde film of een bepaald iemand?)
Wie is door u, in zijn of haar leven, beïnvloed?
Wat voor dromen had u, waarvan u hoopte dat ze zouden uitkomen?
Als u een deel / periode van uw leven opnieuw zou mogen leven, welk deel zou dat dan zijn?
Zijn er delen in uw leven die u betreurt, of jaren waarvan ze voelen als verloren jaren?
Wat was voor u het hoofddoel in het leven?
Noem eens een paar van de beste boeken die u gelezen heeft
Wat is uw lievelingsuitdrukking?
Wat vindt u zo bijzonder of uniek aan uw familie?
Welke eigenschap waardeert u het meest in een vriend of vriendin?
Wie zijn (of waren) uw beste vrienden? En hoe lang kent u ze al? Wat is er zo bijzonder aan juist deze mensen?
Door wie of wat bent u door tijden van grote moeilijkheden heen geholpen?
Welke zaken of kwesties hebben u niet onberoerd gelaten?
Hoe ging u om met verliezen of schokkende ervaringen? Verschilde u hierin van uw ouders?
Aan welke levens- of geloofsovertuiging hecht u grote waarde?
In welke opzichten vindt u het leven in Nederland nu beter dan vroeger?
In welke opzichten slechter?
Wat vindt u van de wereld zoals die nu is? Wat baart u de meeste zorgen?
Wat denkt u van de politieke situatie zoals we die nu kennen?
Wat vindt u leuk om in uw vrije tijd te doen?
Wat maakt u blij / gelukkig?
Wat maakt u verdrietig / ongelukkig?
Als u drie wensen mocht doen, wat zou u dan wensen?
Kunt u wat dingen noemen die u hebt geleerd van' het leven', door 'het leven'?
Welke levenservaringen van u, kan u zoon of dochter (kleinzoon of kleindochter) baat bij hebben om ze ook te ervaren?
En welke delen van uw ervaringen, zou u willen dat ze niet zouden ervaren, die ze beter kunnen vermijden?
Welke vijf wensen/raadgevingen zou u aan uw kleinkinderen willen geven?

IX. OVER UW KINDEREN EN KLEINKINDEREN

Wat zijn de namen van uw kinderen en waar en wanneer zijn ze geboren?
(schrijf ze op in de volgorde van hun geboorte en vergeet niet melding te maken van doodgeboren en jong gestorven kinderen).
Hoe was ieder kind?
Waarom hebt u juist die namen gekozen? Zijn er kinderen bij die vernoemd zijn?
Wat is uw leukste herinnering aan het gezinsleven en de tijd dat uw kinderen nog klein waren?
Waren uw kinderen onderling erg verschillend van aard toen ze klein waren?
Heeft de opvoeding die u als kind kreeg, meegespeeld in uw eigen taak als opvoeder?
In welke zin hebt u uw kinderen juist anders opgevoed?
Zijn er dingen of overtuigingen waarvan u vond dat uw kinderen die 'mee moesten krijgen'?
Welke aspecten van uw rol als ouder zijn het moeilijkst geweest?
Wat ging u als ouder/opvoeder het makkelijkste af, en wat was het meest de moeite waard?
Hebt u kleinkinderen? Hoe vaak ziet u hen?
Hoe noemen uw kleinkinderen u? Hebt u een koosnaam?
Wat vindt u het leukst aan grootouder zijn?

UW STAMBOOM

Nog wat gedachten…….
En / of blijvende herinnering (brieven, foto’s, enzovoort)
...................................................
...................................................